کلمه ی ساعت (Clock) از زبانهای محلی ( هلندی ، فرانسه و لاتین ) یعنی از کلماتClocca و Clagan که به معنی زنگ می باشند مشتق شده است . ساعت شناسان و دیگر متخصصان، اصلاح ساعت را به معنی انحصاری یک دستگاه با مکانیسیمی برای اعلام فواصل زمان به صورت شنیداری می شناسند که این دستگاه از طریق نواختن یک زنگ ، آلات موسیقی و یا یک ناقوس فواصل زمانی را بیان می کند.
در سنت قدیمی هر وسیله ای که برای بیان فواصل زمانی به کار رود ولی فاقد صدا باشد را به عنوان یک زمان نگار ( زمان شمار) می شناختند. مصریان قدیم ساعت ساختند که به آن ساعت سایه ای میگفتند. این ساعت به گونه ای بود که سایه قطعه ای چوب عمودی برروی یک قطعه چوب افقی می افتد و زمان را با آن اندازه می گرفتند.
ساعت آبی نیز توسط مصریان اختراع شد. در این نوع ساعت از جریان یک نواخت آب استفاده می شد، داخل ظرفی مدرج سوراخ دار را با آب پر میکردند ک آب قطره قطره از سوراخ کوچک چکیده شود، با توجه به مقدار آب خارج شده زمان را تا حدودی اندازه می گرفتند. ساعت های آبی به عنوانClepsydrrae نیز شناخته می شوند ،این ساعت ها همراه با شاخص های آفتاب هستند. جریان داشتن آب در یک ظرف کاسه ای یکی از ساده ترین ساعت های آبی است که در بابل و مصر در حدود 16 قرن پیش از میلاد مسیح وجود داشته اند.
در دیگر مناطق جهان از جمله هند و چین نیز ساعت های آبی وجود داشته اند ، اما برخی از نویسندگان قدمت آنها را حدود 400 سال پیش از میلاد مسیح بیان کرده اند. در تمدن های یونانی و رومی برای پیشبرد ساعت های آبی طراحی هایی انجام دادند که به ماشین های خیالی خودکار متصل شده بودند. این طرح ها در راستای بهبود دقت ساعت ها استفاده می شدند.
این پیشرفت ها با سپری کردن دوره های بیزانس و زمان های اسلامی به دست آمد که در نهایت راه خود را به اروپا یافتند. چینی ها به طور مستفل ساعت های آبی خود را در 725 سال پس از میلاد توسعه دادند ، ایده ی آنها از کره و ژاپن هم عبور کرد. ساعت های آبی در جوامع باستانی عمدتآ در نجوم مورد استفاده قرار می گرفت. ساعت های آبی توسط شاخص های آفتاب کالیبره می شدند.
ساعت آبی یکی از معمول ترین و دقیق ترین دستگاه هایی بود که برای هزار سال مورد استفاده قرار می گرفت . ساده ترین و دقیق ترین ساعت آبی ایرانی پنگان یا فنجان بوده است که با دو ظرف و یک محاسبه گر انسانی تنظیم می شده است. ساعت آبی ایرانی ابزاری ساده و دقیق و کارآمد بوده و در زندگی کشاورزی جامعه ایران به خصوص در مناطق کویری نقش داشته است. این ساعت حتی در 50 سال قبل که ساعتهای جدید به بازار آمدند توسط کشاورزان استفاده می شد.
