ساعت از قدیمی ترین اختراعات انسان است که نیاز اندازه گیری مداوم فواصل زمانی کوتاه تر از واحدهای طبیعی یعنی : ( روز ، ماه و سال ) را برطرف می کند. ساعت وسیله ای برای اندازه گیری ، نشان دادن و نگهداری زمان است.
درباره اولین تمدنی که توانست زمان را اندازه گیره کند نظرات متفاوتی وجود دارد. بعضی ها معتقدند که هندی ها برخی دیگر می گویند بابلی ها ، یونانی ها، مصری ها ... 5000 تا 6000 سال پیش تمدن های بزرگ در آسیای میانه و شمال آفریقا برای تکمیل تقویم خود و همچنین برای اندازه گیری زمان شروع به ساختن ساعت کردند. شش قرن پیش از میلاد بابلی ها "در عصر امپراطوری دوم" ساعت های ابداعی از خود به جای گذاشته اند که امروزه نیز استفاده می شود. هفت روز هفته و تعیین عدد پایه 60 برای ساعت از یادگارهای بابلی ها به شمار می رود. بابلی ها عقیده داشتند چون عدد 60 به اعداد 1، 2، 3، 5، 6، 10، 15، 20، 30 قابل تقسیم است. لذا این عدد را پایه در نظر گرفته و مبنای تقسیم بندی ساعت قرار دادند. همچنین تقسیم بندی دایره به 360 درجه "مضربی از 60" از کارهای بابلی ها می باشد. اما ساعت به شکل 24 ساعت از قرن پانزدهم به وجود آمد.
ایرانیان از گذشته با واحد های زمانی آشنایی داشته است. "پاس" از واحدهای اصلی زمان سنجی شبانه روزی بوده و بررسی برخی اشعار فردوسی که در آن این واژه به کار گرفته شده است نشان می دهد که احتمالا هر پاس شبانه روز با یک ساعت امروزی برابر بوده است. تعداد و گونه های ساعت ساخته شده و متداول در ایران بسیار است. برخی از آنها منحصرا نو آوری ایرانیان بوده است.
یکی از نخستین دستگاههای زمان سنج "پنگان" نامیده میشود که در آبیاری برای تقسیم زمان استفاده می شده است. در دوره ساسانیان در مورد تاریخچه ساعت در کتاب تاریخ علم در ایران چنین نوشته شده است در عصر ساسانیان در برخی از کاخها دستگاههایی بوده که حرکات ستارگان و خورشید را بازسازی می کرده و نشان دهنده گذشت زمان بوده است.
اما در زمینه ساخت ساعت های مکانیکی نیز ایرانیان سابقه و دستاوردهای درخشان دارند. در قرن 2 و 3 هجری قمری حبش بن عبدالله مروزی ملقب به حبش حاسب در دانش ساعت سازی و نجوم در ایران متخصص بوده است خاندان بنوموسی، ابن جزری، ابن شاطر و ابن ساعاتی از بزرگترین ساعت سازان تاریخ ایران بوده اند. این ساعت ها، سالهای مدیدی در استان فارس ساخته میشد و سپس تکنولوژی ساخت آن نیز از آنجا به بیزانس و اروپا منتقل شد.
اقتباس غربیان از سنت های ساخت ساعت ابزارهای زمان سنجی ایرانی سابقه ای دراز دارد. هرودت گزارش کرده است که گروهی از دانشمندان یونان، سنت تقسیم دوازده گانه شب و روز و شیوه ساخت ابزارهای زمان سنجی همچون ساعت و تقویم های آفتابی و شاخص های خورشیدی را از ایرانیان به یونان بردند. "اسطرلاب" نیز یکی دیگر از ابزارهای علمی اندازه گیری بوده است که علاوه بر کارکردهای فرآوان آن، برای اندازه گیری ساعت وقت و زمان نیز کاربرد داشته است.
